मर्मबंधातली माणसं

अनुजा अवकाश निरीक्षण केंद्राचे प्रमुख चंद्रकांत घाटाळ ह्यांच्या अनुजा सेवा संस्था कासा व आदिवासी साहित्य परिषद पालघर ह्यांच्या संयुक्त विद्यमानाने ०५ एप्रिल २०२६ रोजी डहाणू तालुक्यातील कासा येथे पहिले आदिवासी साहित्य संमेलन पार पडले. सदर संमेलन ग्रामपंचायतच्या बिरसा मुंडा या सभागृहात संपन्न झाले. संमेलनाचे अध्यक्ष ज्येष्ठ साहित्यिक, पत्रकार व पर्यावरण तज्ञ श्री. देवचंद महाले हे होते. या संमेलनास प्रमुख पाहुणे म्हणून डहाणू-तलासरी विधानसभेचे आमदार श्री. विनोद निकोले होते. संमेलन दोन सत्रात आयोजित करण्यात आलेले. पहिल्या सत्रात बोलीभाषा व आदिवासी साहित्याचे विविध आयाम तर दुसऱ्या सत्रात बोली भाषेत लिहिणाऱ्या नवोदित कविंच्या कविता सादर करण्यात आल्या. डहाणू तालुक्यात असलेले महालक्ष्मी मातेचे मंदिर. या मातेवर आधारित गणू गोविंद सातवी यांनी लिहिलेले 'आई महालक्ष्मी मातेचा इतिहास' या पुस्तकाचा प्रकाशन सोहळा प्रमुखांच्या उपस्थितीत संपन्न झाला. ठाणे-पालघर जिल्ह्यात ठराविक ठिकाणी बोलली जाणारी डावर बोलीभाषा. या बोलीभाषेचे अभ्यासक श्री. नितीन बोंभाडे ह्यांनी डावर बोलीविषयी संबोधित केले. तलास...

मुंबई-पुणे महामार्गावरून प्रवास करताना पनवेल सोडल्यावर रस्त्यालगत 'कर्नाळा पक्षी अभयारण्य' लागतं. पक्षीप्रेमी डॉ. सलीम अली यांच्या प्रेरणेतून हे अभयारण्य साकारलं आहे. या अभयारण्याच्या प्रवेश द्वारातून एक सुळका दिसतो तो म्हणजे कर्नाळा किल्ला. किल्ल्याकडे जाण्यासाठी अभयारण्याच्या प्रवेशद्वारातुनच आत जाता येते. या अभयारण्यात जवळपास दीडशेपेक्षा अधिक पक्ष्यांच्या वावर आहे. त्यामुळे ट्रेक करून झाल्यावर पक्षी निरीक्षण देखील करता येते. येथे पक्ष्यांविषयी त्यांच्या छायाचित्रांसहीत थोडक्यात माहिती दर्शविली आहे. तसेच झाड आणि पर्यावरणाविषयी देखील छानशी माहिती दिलेली आहे. कर्नाळा किल्ल्याच्या इतिहासाचे माहिती पत्रक लावलेले आहे.  आत प्रवेश केल्यावर डाव्या हाताला सुंदर अशी फुलबाग आहे व त्याच्याच बाजूला खेळण्यासाठी बाग बनवलेली आहे. सरळ मार्गाने जाताना आपल्याला किल्ल्यासाठी दिशादर्शक फलक लावलेले दिसतात. त्या फलकाच्या जवळच वनविभागाचे विश्रामगृह, खानावळ आणि कार्यालय असा परिसर आहे. कार्यालयाचा रस्ता पकडल्यास किल्ल्याकडे जाणारा मार्ग लागतो. किल्ला चढताना दाट झाडांमुळे उन्हाच्या झळा फार कमी लागतात. ...